Code geel, oranje en rood bij hitte: dit betekenen de weercodes

Wie geeft de weercodes eigenlijk af?

De gekleurde waarschuwingen komen van het KNMI, dat als overheidsinstituut de taak heeft om te waarschuwen voor gevaarlijk weer. De codes zeggen iets over het verwachte gevaar en de impact op de samenleving, en dus niet alleen over de temperatuur zelf. Het instituut geeft ze bovendien per provincie af, waardoor het zomaar kan dat in het zuiden code oranje geldt terwijl er in het noorden nog niets aan de hand is.

Standaard staat het sein op groen, wat simpelweg betekent dat er geen gevaarlijk weer wordt verwacht en er geen waarschuwing nodig is. Pas als de verwachte impact toeneemt, schaalt het KNMI op via geel, oranje en uiteindelijk rood.

Van geel naar rood: zo lopen de kleurcodes op

Elke kleurcode staat voor een hoger risiconiveau dan de vorige. Dit houden de drie hittecodes in de praktijk in.

Code geel: wees alert

Code geel betekent dat er kans is op gevaarlijk weer en dat het verstandig is om op te letten, zeker als je onderweg bent of buiten actief bent. Bij hitte kunnen vooral ouderen en mensen met een kwetsbare gezondheid klachten krijgen, terwijl bij stevige inspanning iedereen risico loopt op uitdroging of oververhitting. Deze code kan al tot 48 uur van tevoren worden afgegeven.

Code oranje: tijd om je aan te passen

Bij code oranje is de kans op gevaarlijk of zelfs extreem weer groot, met mogelijk schade, letsel of flink wat overlast. Vanaf dit niveau is het voor iedereen raadzaam om rekening te houden met de hitte, dus niet alleen voor de kwetsbare groepen. Denk aan je planning aanpassen, intensieve klusjes uitstellen en altijd genoeg water binnen handbereik houden.

Code rood: extreem en zeldzaam

Code rood is het zwaarste niveau, ook wel het weeralarm genoemd, en geldt bij extreem weer dat de samenleving kan ontwrichten. Voor hitte is deze code in Nederland uitzonderlijk, omdat hij eerder wordt ingezet bij bijvoorbeeld een zware storm tijdens de ochtendspits. In theorie kan het wel, maar dan moet de situatie echt uitzonderlijk gevaarlijk zijn.

Waarom hitte een buitenbeentje is

Het KNMI bepaalt de codes op basis van impact, maar gaat bewust niet over wat jij precies moet doen. Gezondheidsadviezen vallen namelijk onder het Nationaal Hitteplan van het RIVM, dat tijdens aanhoudende warmte in werking treedt. Daarbij spelen niet alleen de dagtemperaturen mee, maar ook de nachttemperatuur en de luchtvochtigheid, want juist warme en benauwde nachten maken het lastig om te herstellen.

Het RIVM adviseert tijdens een hitteperiode om intensieve inspanning tussen het middaguur en de vooravond te vermijden, voldoende te drinken en kwetsbare mensen in de gaten te houden. Die adviezen zijn niet bindend, maar wel slim om op te volgen.

Nieuw: de hittekracht in de app

Sinds juni 2026 heeft het KNMI er een handig hulpmiddel bij in de app: de hittekracht. Dat is een cijfer van 0 tot 10, vergelijkbaar met zonkracht en windkracht, dat in één getal laat zien hoe zwaar de warmte kan aanvoelen. De index combineert temperatuur, luchtvochtigheid, wind en zonnestraling, want al die factoren bepalen samen hoe je de hitte ervaart.

Handig om te weten is dat het ook van jezelf afhangt of je echt last krijgt van een bepaalde hittekracht. Je leeftijd, je gezondheid, je kleding en wat je op dat moment aan het doen bent, spelen allemaal mee.

Wat doe je zelf bij een hittecode?

Zie je code geel of oranje voor hitte verschijnen, dan kun je je dag daar prima op afstemmen. Houd overdag je gordijnen en zonwering dicht en lucht je huis juist vroeg in de ochtend of laat op de avond, wanneer het buiten koeler is. Plan zware klussen, sport en lange autoritten zoveel mogelijk buiten de heetste uren, en zorg dat je gedurende de dag genoeg blijft drinken.

Vergeet daarbij de mensen en dieren om je heen niet. Check af en toe even bij oudere buren of familieleden, en laat kinderen en huisdieren nooit achter in een geparkeerde auto, ook niet voor heel even.

En wat is nou eigenlijk een hittegolf?

Tot slot een term die vaak in één adem met de codes valt: de hittegolf. Daarvan spreken we officieel pas bij minstens vijf zomerse dagen op rij van 25 graden of warmer, waarvan er zeker drie tropisch zijn met 30 graden of meer. Ter illustratie van hoe ver dat kan gaan: het warmterecord in Nederland staat op 40,7 graden, gemeten in juli 2019 in het Brabantse Gilze-Rijen. Met de codes, het hitteplan en de nieuwe hittekracht erbij ben je in elk geval goed voorbereid als het kwik weer eens flink oploopt.

Beeld: Shutterstock

Liefs, Vera